Onderwijsonderzoek

Wat is motivatie?

Geschreven door Wessel Peeters

Motivatie is een veelgehoorde term in het onderwijs. Zo komt het woord vaak voorbij als het gaat over gepersonaliseerd leren en vormt het een kernbegrip van bijvoorbeeld gamification. Maar hebben beide onderwijsinnovaties een effect op motivatie? En is dat effect het zelfde? In een eerder achtergrondartikel gingen we al in op wat gamification is en welk effect het kan hebben op motivatie. In dit artikel gaan we in het algemeen in op het begrip ‘motivatie’ en op welke manieren je er invloed op kunt uitoefenen.

Motivatie: een containerbegrip

Motivatie is een containerbegrip dat kan worden uiteengezet in intrinsieke (interne) en extrinsieke (externe) motivatie. We spreken over intrinsieke motivatie als het doel van een activiteit gelegen is in de activiteit zelf (Schunk, 2010). Men is gemotiveerd door de activiteit zelf: leren om te leren. Deze vorm van motivatie heeft normaliter de meest positieve uitwerking op de algehele motivatie van mensen (Kapp, 2012). Men spreekt van extrinsieke motivatie als leerlingen leren en studeren omdat van deze activiteiten wordt verwacht dat ze leiden tot een aantal positief ingeschatte gevolgen (beloningen) die niet inherent verbonden zijn met het studeren, bijvoorbeeld omdat de leerkracht hier positief op reageert (Zichermann, 2010) (Kapp, 2012).

Intrinsiek vs. Extrinsiek

Onderzoek naar extrinsieke factoren (beloningen) laat zien dat het aanbieden beloningen een negatieve invloed kunnen hebben op intrinsieke motivatie en voor minder interesse in een activiteit zorgen (Lepper, Greene, & Nisbett, 1973). Dat betekent echter niet dat het belonen de interesse doet afnemen: “The critical component is the offer of the reward, not the actual receipt of the reward.” (Schunk, 2010, p. 260). Het tevens afhankelijk van de manier waarop beloningen worden gebruikt: “(…) there are many conditions that determine the effects of rewards on subsequent intrinsic motivation.” (Schunk, 2010, p. 260). Op basis van een meta-analyse van 128 onderzoeken blijkt (Kapp, The gamification of learning and instruction, 2012) dat de volgende 3 soorten beloningen de intrinsieke motivatie verlagen; beloningen waarvoor een activiteit alleen op de juiste manier kan worden gedaan, beloningen waar mensen aan een vooraf bepaalde taak moeten werken en beloningen die worden gesteld voor activiteiten waar mensen sterk intrinsiek voor gemotiveerd zijn. Het laatst genoemde wordt door Lepper de overjustification hypothesis (Lepper, Greene, & Nisbett, 1973) genoemd en als volgt kan worden uitgelegd: “When people work on a task to obtain a reward, they are likely to view their actions as extrinsically motivated.” (Schunk, 2010).

Belonen

Daarnaast kunnen beloningen volgens Deci (Deci, 1975) twee functies hebben: een controlerende en informerende. Controlerende beloningen zorgen ervoor dat leerlingen zich gecontroleerd voelen en zich onder druk voelen staan en doen intrinsieke motivatie afnemen en extrinsieke motivatie toenemen (Deci, 1975). Informerende beloningen daarentegen zijn, zoals reeds aan bod gekomen, informatief en steunen een leerling in zijn/haar zelfstandigheid zonder dat hij/zij zich gecontroleerd voelt of zich onder druk voelt staan (Deci, 1975) (Schunk, 2010). Daardoor wordt het controlerende van het geven van een beloning teniet gedaan.

Badges

De implementatie van extrinsieke motivatie, zoals badges, kan zelfs bijdragen aan het verhogen van de intrinsieke motivatie (A. Golly, 2009). Uit een studie op dit gebied, waarbij twee groepen participanten enkele taken moesten volbrengen, is gebleken dat het toevoegen van een beloning een positieve invloed heeft op de intrinsieke motivatie (Harackiewicz, 1984). Daarbij kan tevens het plezier bij het uitvoeren van de activiteit toenemen (Eisenberger, 1999). Mensen worden eerst geprikkeld door extrinsieke factor (beloning) die hen betrekken bij een activiteit. In de loop van de tijd kan de frequentie van de beloning langzaam verminderd worden, terwijl de intrinsieke beloningen hetzelfde blijven (A. Golly, 2009).

Vragenlijst

Benieuwd hoe en op welke manier je leerlingen gemotiveerd zijn? Hier kun je 2 vragenlijsten downloaden die je bij je leerlingen kunt afnemen, om zo te zien hoe gemotiveerd zij zijn.

Literatuur

Download hier de literatuur op basis waarvan dit artikel is geschreven:

Bronnen Motivatie.zip

Over de schrijver

Wessel Peeters

Docent maatschappijleer en loopbaanbegeleiding, spelfanaat, gadgetfreak en alumnus master leren en innoveren. Actief bezig met onderwijsinnovatie: ik doe onderzoek, blog, verzorg workshops over onder andere gamification en formatief evalueren en ben actief in het ontwikkelen van onderwijsmateriaal zoals video’s en activerende didactiek.

11 Reacties

Laat een reactie achter

Pin It on Pinterest

Net als meer dan 1000 anderen wekelijks een nieuwsbrief ontvangen, met onze nieuwste artikelen
én interessante linkjes? Vul hier je gegevens in:
Je hebt je succesvol geabonneerd!