Vernieuwenderwijs

Afstandsleren: zo kun je toetsen op afstand (online toetsen)

Op welke manier kun je goed online toetsen? In dit artikel enkele inzichten en tools.

Door het COVID-19 virus moeten veel leerlingen en studenten de komende tijd onderwijs op afstand volgen. Informatie wordt overgedragen via (live) video’s en opdrachten worden op papier meegegeven of digitaal gemaakt. Wat alleen een uitdaging kan zijn, is het toetsen. Op welke manier kun je goed online toetsen? In dit artikel enkele inzichten en tools.

Afstandsleren

Het volgen van onderwijs op afstand (afstandsonderwijs, afstandsleren, online leren) is anders dan het reguliere onderwijs. In dit artikel gaan we op de belangrijkste verschillen, aandachtspunten en geven we tips, waarbij ook aandacht voor synchroon vs asynchroon leren. Ook hebben we een wiki over afstandsleren, waar je onder andere tips, tools en bronnen kunt vinden over instructie, opdrachten en toetsen – wat we regelmatig bijwerken. In dit artikel zoomen we in op het laatste onderdeel: toetsing.

Het Curriculum

Een toets is onderdeel van een curriculum, oftewel de plan van het leren (Taba, 1962) c.q. het leerproces. De toets heeft binnen dit geheel de functie van het vaststellen in hoeverre een leerling/student de kennis, vaardigheden en/of attitude beheerst. Om dit op een goede manier te kunnen doen, is het belangrijk dat de toets goed ingebed zit in het leeproces. Kenmerkende begrippen daarbij zijn backward design (Ralph, 1949) en constructive alignment (Biggs & Tang, 2011).

Backward design
Dit is een curriculum ontwerpprincipe dat begint bij het einde. Eerst stel je de gewenste leeruitkomsten (of doelen) vast, dan de manier waarop deze kunnen worden aangetoond en tot slot bedenk je (of zoek je) daarbij de meest passende leeractiviteiten, leerinhoud, docentrollen en onderwijsmaterialen. Zie figuur 1. Op die manier bewaak je dus dat toetsing voortkomt uit de vastgestelde doelen en niet andersom, en zo hetzelfde voor de leeractiviteiten.

figuur 1

Constructive Alignment
Het principe van constructive alignment stelt dat de toetsing en de leeractiviteiten in het onderwijs gericht dienen te zijn op de leerdoelen. Volgens dit principe wordt het leergedrag van leerlingen/studenten voornamelijk bepaald door de toetsing. Als je ervoor zorgt dat de toetsing meet in hoeverre de studenten alle leerdoelen behaald hebben, richten zij hun leeractiviteiten ook op het behalen van die doelen. Het onderwijs dient hen hierbij te ondersteunen. De doelen, toetsing en activiteiten dienen dus goed op elkaar te zijn afgestemd. Zie figuur 2.

figuur 2

Betekenisvol toetsen

Een goede toets geeft waardevolle inzichten. Op basis van die inzichten kan feedback worden gegeven (formatief toetsen) of een beslissing worden genomen (summatief toetsen). Daarbij is het, of het nu om een simpele quiz of zwaarwegende toets gaan, wenselijk dat een toets betekenisvol is: het zou geen verassing moeten zijn. Kenmerkende begrippen daarbij zijn valide, betrouwbaar en transparant.

Valide
Meet de toets daadwerkelijk het leerdoel of de leeruitkomst? Of meet het wat anders? Dit gaat zowel over de inhoud als het type toets. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van een instrument als De Piramide van Miller (1990) of RTTI (Drost, 2015), waar je wel je bedenkingen bij kan hebben.

Betrouwbaar
Meet de toets consistent? Zou een leerling of student een tweede keer (ongeveer) het zelfde cijfer hebben?

Transparant
Zijn de doelen en succescriteria vooraf helder bij de leerlingen/studenten? Is dus helder wat er moet worden aangetoond en hoe dat kan worden gedaan?

Of je nu offline of online toets, het is belangrijk om de bovenstaande punten scherp te hebben – en houden.

Toetsen op afstand

Het toetsen op afstand (online toetsen) verschilt van het reguliere toetsen. Het grootste verschil is dat de leerling/student bij een toets op afstand niet fysiek aanwezig is. Dit maakt het bijvoorbeeld lastiger om betrouwbaar vast te stellen of antwoorden uit het hoofd worden gegeven (en er bijvoorbeeld geen boek wordt gebruikt) of om non-verbale signalen op te vangen bij een gesprekstoets.

In het algemeen zijn toetsen op afstand dan ook geschikter voor het formatieve handelen dan het nemen van een betrouwbare, summatieve beslissing. Dit geldt met name voor kennistoetsen en bepaalde vaardigheden.

Formatief toetsen
Wil je toetsen inzetten om formatief te handelen? Zorg er dan des te meer voor dat leerlingen/studenten duidelijke feedback en feedforward krijgen. Lees meer in het algemeen hierover op onze pagina over formatief handelen.

Hieronder verschillende type toetsen, met per toets informatie en gratis tools die je er voor kunt gebruiken.

Soorten toetsen

Er zijn verschillende soorten toetsen. Iedere soort toets geeft inzicht in andere leerdoelen of leeruitkomsten, oftewel kennis, vaardigheden en/of attitude.

Kennistoets
Voor simpele toetsen, met meerkeuze vragen of korte open vragen, kunnen programma’s als Kahoot (live), Socrative of Quizizz worden gebruikt. Bij beide programma’s kunnen automatisch punten en feedback worden gegeven (bij gesloten vragen), wat het ideaal maakt voor een snelle formatieve check en het werken aan de leerstrategie actieve herhaling (retrieval practice).

Wil je toetsen met afbeeldingen, bronnen of langere antwoorden, dan kun je programma’s als Microsoft forms en Google Forms (Quiz) gebruiken. Ook hier kun je automatische punten en feedback geven. Ook kun je persoonlijke feedback geven.

Wil je uitgebreider stil staan bij de antwoorden die leerlingen/studenten geven en (live) feedback kunnen geven op hoe zij de antwoorden die ze formuleren, dan is GoFormative een aanrader. ook kun je hier mee goed analyseren hoe de er over het algemeen per vraag wordt gescoord. Hierbij kun je op basis van analyse ook goed algemene feedback geven aan leerlingen/studenten.

Tijdslimiet
Wil betrouwbaarder vaststellen of leerlingen/studenten de kennis beheersen, dan zou je bij opstellen of open vragen kunnen werken met een tijdslimiet. Zo zou je de Google- of Microsoft Forms voor een bepaalde tijd kunnen open zetten, waarbij deze live wordt gemaakt. Hierbij zou je bij bijvoorbeeld een essay ook gebruik kunnen maken van Google Docs, om live te zien hoe deze wordt gemaakt. Door er een tijd aan te verbinden beperk je de mogelijkheid van opzoeken of kopiëren.

Online proctoring
Om echt betrouwbaar vast te stellen of antwoorden uit het hoofd worden gegeven, moet je surveilleren.

Op afstand kan dit bijvoorbeeld door leerlingen/studenten middels streaming met bijvoorbeeld Microsoft Teams te bekijken terwijl zij vragen op papier beantwoorden, wat zij vervolgens fotograferen en opsturen. Uiteraard blijft het enigszins fraude gevoelig.

Doe je dit volledig digitaal, door toegang te krijgen tot de computer van de leerlingen/studenten, dan noem je dat online proctoring. Dit is relatief nieuw en heeft een impact op de privacy. Vraag is dan ook of dit momenteel geschikt is om op grote schaal toe te passen.

Mondeling
Mondelinge toetsen en presentaties kunnen vaak goed via (live) video. Zo kunnen leerlingen/studenten zichzelf filmen en het bestand delen via WeTransfer of een cloud service. Daarnaast kan er voor een live presentatie worden gekozen via bijvoorbeeld Microsoft Teams, Google Hangouts of Zoom. Bij voorkeur gebruik je hiervoor in verband met de AVG je eigen elektronische leeromgeving.

Producten
Er zijn veel verschillende soorten producten. Ten opzichte van regulier toetsen is hierbij weinig verschil bij online toetsen, anders dan dat het geen fysiek product kan zijn – wat uiteraard wel op de foto kan worden gezet. Hierbij kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van een portfolio.

Video toetsen op afstand

Een video met de inhoud van dit artikel en meer.

Meer over online toetsen

Toetsen op afstand is relatief nieuw. Met name het hoger onderwijs is hier actief mee aan het experimenteren, wat ook zeker nuttig voor ander soort onderwijs. Wil je meer erover lezen? We hebben een Wiki over afstandsonderwijs, die we regelmatig bijwerken. Kijk hier dus voor de nieuwste inzichten. Ook hebben we een artikel over 7 gratis tools om digitaal te toetsen.

Hieronder nog enkele andere handige bronnen:

Heb je ook ervaring met online toetsen? Mis je iets in dit artikel? Deel het hieronder! Op die manier kunnen we van elkaar leren.

 

 

Literatuur

Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. New York: Harcourt, Brace & World.

Tyler, R.W. (1949). Basic principles of curriculum and instruction. Chicago: The University of Chicago Press.

Biggs, J. B., & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university: What the student does (3rd ed.). New York: McGraw-Hill Education (UK).

Miller, G. E. (1990). The assessment of clinical skills/competence/performance. Academic Medicine, 65, 63–67

Drost, M., & Verra, P. (2015). Handboek RTTI. Docentplus.nl.

Wessel Peeters

Wessel Peeters

Onderwijskundige HAN University of Applied Sciences. Daarvoor docent Maatschappijkunde Vmbo en coördinator Havo. Genomineerd voor leraar van het jaar 2018. Praat graag over en is graag bezig met didactiek, leerstrategieën, curriculumontwerp en veranderkunde. Mede-oprichter van Vernieuwenderwijs.

7 reacties

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

  • Onze leerlingen zijn natuurlijk experts als het aankomt op de online wereld. Misschien is het juist daarom leuk om de leerlingen lessen, opdrachten en vragen te laten maken in hun (online)wereld.

    • Hai Wessel, Je hebt het over de tijdslimiet aangeven binnen google forms voor een toets bijvoorbeeld. Is dat alleen mogelijk via een add on? Formlimiter? Of zit het instellen van de tijdslimiet ergens verborgen in google forms zelf?

      • Wanneer je toets aan het ontwerpen bent kun je rechtsboven waar de drie stippen staan naar instellingen. Daar kun je kiezen voor een begin en einddatum om de toets online beschikbaar te stellen. Ik heb het nog niet uitgeprobeerd bij de leerlingen, maar dat zal het waarschijnlijk zijn. Succes

  • Jammer dat ik zo weinig aandacht zie voor Edmodo, met 87 miljoen gebruikers wereldwijd toch niet de kleinste speler. In tegenstelling tot andere LMS een gratis toepassing met professionele onderdelen, o.a. een mogelijkheid om, in het kader van dit artikel, toetsen te maken en deze binnen de Edmodo omgeving af te nemen en te plannen…

    • Dag Jacques, goede opmerking. Heb zelf jaren met Edmodo gewerkt (al wel vooral in de beta jaren en daarna). Ben er fan van. Zie ook nog deze video: https://www.vernieuwenderwijs.nl/howto1-gamificationededmodo/ (2015 😉!) De reden waarom ik dit platform niet heb opgenomen, is omdat ik de focus heb gelegd op de (didactische) keuze, niet de tools: die zijn er in overvloed. Daarnaast is Edmodo meer een LMS dan een toetstool, wat maakt dat meer naast Magister ed staat dan er onderdeel van kan zijn, waarbij ook AVG meespeelt. Hopelijk snap je mijn keuze 🙂

      • Dank voor je reactie, Wessel. Meer een LMS dan een toetstool, klopt (gelukkig), want ik kan er alles in kwijt. Wat toetsen betreft…ik heb hoge verwachtingen van https://activity.jumpstart.com/ waarbij dezelfde toetsvragen gesteld kunnen worden als in Edmodo. Ik heb in ieder geval een verzoek ingediend om de Edmodo quizzes te kunnen exporteren / koppelen aan Jumpstart….en daarmee zou Edmodo voor mij een regelrechte winner worden!

💡 Onze diensten

Als docenten en onderwijskundigen bieden we actieve workshops, inspirerende lezingen en innovatietrajecten. Bekijk onze diensten voor meer informatie:

Ga naar →

Blijf op de hoogte!

Elke week dit soort artikelen & interessante linkjes ontvangen?

Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief!

Please wait...

Bedankt, je staat op onze mailinglijst!