Vernieuwenderwijs

Nieuwsgierigheid: de motor achter leren?

Nieuwsgierig zijn is iets waar eigenlijk iedereen mee geboren wordt. Als klein kind wil je de wereld begrijpen, en blijf je maar vragen stellen. Door zowel de persoonlijke ontwikkeling als de invloed van de omgeving wordt dit steeds minder. Wanneer deze kleine kinderen dan puber zijn geworden lijkt het soms alsof ze zich helemaal nergens meer voor interesseren. Maar klopt dat wel? En kun je als docent iets doen om leerlingen nieuwsgieriger te maken?

Waarom nieuwsgierigheid?

Nieuwsgierigheid is een van de belangrijkste gereedschappen die de mens heeft om te leren. Wanneer je nieuwsgierig bent wil je oprecht weten wat er speelt. Je wil het snappen, begrijpen, bevatten en dit maakt dat je de dingen die je op dat moment leert ook nog eens beter onthoud. Nieuwsgierigheid is dus in veel gevallen de motor achter het leren van nieuwe dingen. Zoals Einstein zei: “Ik heb geen bijzondere talenten, ik ben alleen hartstochtelijk nieuwsgierig”. Deze uitspraak van Einstein is ontzettend waar: uit steeds meer onderzoek lijkt een verband te komen tussen nieuwsgierigheid als kind en academische prestaties later. Kort gezegd: nieuwsgierige kinderen leren meer, beter en langer. Best handig om daar aandacht aan te besteden in de les dus!

Hoe werkt het precies?

Nieuwsgierigheid is eigenlijk een soort reflex van de hersenen. Op basis van eerdere kennis en herkenbare patronen zijn je hersenen de hele dag bezig met informatie te verwerken. Soms wordt hierbij bepaalde informatie aangeboden die voor de hersenen extra interessant is. Het sluit bijvoorbeeld aan bij iets wat je al weet, of staat juist haaks op iets wat je dacht te weten. Hierdoor raak je nieuwsgierig: de hersenen beslissen zelf dat ze meer hierover willen weten en ‘dwingen’ je om het verder uit te zoeken.

En waarom werkt het dan zo goed als leerlingen nieuwsgierig zijn? Eigenlijk gaat het dan om twee belangrijke punten in de hersenen, die ervoor zorgen dat nieuwsgierigheid zo goed werkt. Als eerste is nieuwsgierigheid een soort voorbereider voor het leren. Wanneer je ergens nieuwsgierig naar bent sta je meer open om te leren: de verbindingen die gelegd worden zijn sterker en daardoor onthoudt je het beter. Je hersenen zetten zichzelf in een startpositie om in korte tijd meer te leren dan normaal.

Het tweede punt gaat over de beloning: wanneer je ergens nieuwsgierig naar bent en dit dan leert, geven je hersenen meer dopamine af. Leren wordt dan een soort drugs: het goede gevoel motiveert en daagt uit om nog meer te leren, zodat er nog meer dopamine afgegeven wordt. In beide gevallen dus zeker geen verkeerde dingen die er gebeuren in de bovenkamer van leerlingen!

Hoe kun je leerlingen nieuwsgieriger maken?

Nieuwsgierigheid helpt dus goed bij het leren van iedereen, maar is dat dan ook aan te wakkeren? Gelukkig zijn er verschillende dingen die je als docent kunt doen om de nieuwsgierigheid van leerlingen op te wekken. Hieronder een aantal goede voorbeelden:

Doe het voor: in bepaalde fases van de ontwikkeling van leerlingen is wat de buitenwereld zegt het allerbelangrijkste. Hierdoor leren ze zichzelf bijvoorbeeld af om vragen te stellen. Wat ook vaak gebeurd: het is niet meer ‘cool’ om iets echt uit te zoeken. Als docent kun je voordoen hoe leuk en bijzonder het is om nieuwe dingen te ontdekken. Wees dus het voorbeeld qua nieuwsgierigheid, en laat zien hoe verwonderlijk de wereld van je vak is!

Vier het: Stellen leerlingen goede vragen? Vier het! Durf dan ook af te dwalen, ook als de vraag te ver gaat om te behandelen in deze les. Hierdoor laat je zien hoe een goede vraag je naar veel nieuwe ontdekkingen kan brengen, iets wat zonder nieuwsgierigheid niet kan.

Stel vragen: Als docent moet je zelf ook veel vragen stellen. Een vraag daagt uit, en laat leerlingen nadenken. Het geven van antwoorden werkt juist averechts: het maakt dat iets ‘klaar’ is, je haalt er de verwondering mee weg. Je kunt best iets duidelijk uitleggen, maar begin altijd met het stellen van goede vragen.

Leg verbanden: Dit past bij punt 1, maar is toch een aparte. Leg verbanden tussen de wereld van jou en jouw vak en de wereld van de leerlingen. Maak dingen praktisch, koppel ze aan wat de leerling interesseert en zo worden ze vanzelf ook nieuwsgieriger.

Het is belangrijk dat je als docent hierbij wel beseft dat nieuwsgierigheid niet een knop is die je zomaar kunt aanzetten. Aan de andere kant: door consequent te werken met bovenstaande punten geef je steeds meer ruimte voor nieuwsgierigheid, en zul je zien dat leerlingen dit ook steeds meer worden. En dan blijft er nog maar een vraag over: hoe nieuwsgierig ben jij zelf als docent?

Michiel Lucassen

Michiel Lucassen

Docent Innovatie & Prototyping, alumnus master leren en innoveren, maar bovenal een enthousiaste en gedreven leraar met veel ideeën over hoe onderwijs beter, leuker en mooier kan. Veel bezig met en praat graag over makersonderwijs, creativiteit, 21st century skills en onderwijs voor de toekomst.

1 reactie

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Volg ons

Makkelijk op de hoogte blijven van onze activiteiten? Volg ons op social media of via onze RSS feed!

✉️ Nieuwsbrief

✏️ Artikel plaatsen

Ook een artikel plaatsen op Vernieuwenderwijs? Maak dan je eigen account aan:

Account maken →